Tank ortalama maliyeti: tanktan verilen yakıt kaça mal oldu?
Navlun Pro'da tanktan verilen yakıtın maliyeti tankın hareketli ortalama birim maliyetidir. Alım ortalamayı değiştirir; tutarı bekleyen alım çıkışları Geçici yapar.
SCP Lojistik · · 3 dk okuma
Kısaca
- Tanktan verilen yakıtın maliyeti tankın ortalama birim maliyetidir (KDV hariç).
- Her tanker alımı ortalamayı yeniden hesaplar: (eski stok değeri + alım tutarı) ÷ yeni stok.
- Tutarı girilmemiş alım o anki ortalamayla geçici değerlenir; sonraki çıkışlar "Geçici" olur, tutar girilince yeniden hesaplanır.
- İade ve artı sayım farkı ortalamayı değiştirmez; aktarma çıkış tankının ortalamasıyla geçer.
Tanka farklı zamanlarda farklı fiyatlarla yakıt alınır. Bir araca verilen 400 litrenin maliyeti hangi alımın fiyatıdır? Navlun Pro bu soruyu hareketli ortalamayla cevaplar: tanktaki yakıtın ortalama birim maliyeti.
Hesap nasıl yapılır?
Her tanker alımında yeni ortalama hesaplanır:
yeni ortalama = (eski stok değeri + alım tutarı) ÷ (eski stok + alım litresi)
Bir örnek (değerler örnektir):
| Adım | Litre | Tutar (TL) | Ortalama (TL/L) |
|---|---|---|---|
| Açılış | 10.000 | 440.000,00 | 44,0000 |
| Alım | 20.000 | 900.000,00 | — |
| Alım sonrası | 30.000 | 1.340.000,00 | 44,6667 |
| 400 L dolum | −400 | 17.866,68 | 44,6667 |
Alım sonrası ortalama (440.000 + 900.000) ÷ 30.000 = 44,6667 TL/L olur. Sonraki 400 litrelik dolumun maliyeti 400 × 44,6667 = 17.866,68 TL'dir. Tutarlar KDV hariçtir.
Neden hareketli ortalama?
Tanktaki yakıt karışır; hangi litrenin hangi alımdan geldiğini bilmek mümkün değildir. Hareketli ortalama bu gerçeği yansıtır ve hesabı basit tutar: her çıkışın maliyeti o anki ortalamadır. Muhasebede de stok değerlemesinde yaygın kullanılan yöntemlerden biridir.
Tutar bekleyen alım
Tanker geldi ama fatura henüz gelmedi. Bu durumda:
- Alımı tutarsız girin. Bant "Tutar bekliyor: sonraki çıkışlar Geçici." der.
- Tutarı girilmemiş alım o anki ortalamayla geçici değerlenir.
- Sonraki çıkışların maliyeti "Geçici" etiketi alır.
- Fatura gelince tankın Defter'inde alım satırına tutarı girin.
- Ortalama ve sonraki çıkışların maliyeti yeniden hesaplanır; "Geçici" kalkar.
Tank kartında "N alımın tutarı bekliyor" rozeti tutarı bekleyen alımları sayar. Geçici rakamların maliyet raporlarına etkisi kısmi maliyet ve geçici rakam yazısındadır.
Ortalamayı değiştirmeyenler
- Tanka iade: Araçtan boşaltılan yakıt stoku artırır, ortalamayı değiştirmez.
- Artı sayım farkı: Stoku artırır, ortalamayı değiştirmez.
- Aktarma: Yakıt çıkış tankının ortalamasıyla geçer.
Geçmişe giren kayıt
Geç girilen bir alım ya da düzeltilen bir hareket, ondan sonraki çıkışların maliyetini değiştirir. Maliyeti görenlere bant bunu söyler: "… ortalaması yeniden hesaplandı; 31 çıkışın maliyeti değişti." (örnek). Kayıt durmaz.
Açılış maliyeti
Tank açılırken "Açılış birim maliyeti" girilebilir. Boş kalırsa açılış stokundan yapılan çıkışlar "Geçici" olur. Sonradan tankın Düzenle sayfasında "Maliyeti kaydet" ile girilir.
Eksi stokta maliyet
Stok eksiye düştüğünde eksi dönemdeki çıkışlar son bilinen ortalamayla "Geçici" değerlenir. Alım gerçek zamanıyla girilince düzelir.
Maliyeti kim görür?
Ortalama, birim maliyet ve stok değeri Yönetici, Operasyon müdürü ve Muhasebe'ye görünür. Dispeçer stoku görür ama maliyeti görmez; Pompacı hiçbirini görmez.
Sefer maliyetine etkisi
Tanktan verilen yakıtın maliyeti aracın aylık yakıt giderine girer ve o ayki seferlere paylaştırılır. Ortalama "Geçici" ise sefer maliyeti de "Geçici" görünür; alımın tutarı girilince kesinleşir. Ayrıntısı sefer maliyeti yazısındadır.
Sık sorulan sorular
İstasyon fişinin maliyeti de ortalamayla mı hesaplanır?
Hayır. İstasyon fişinde maliyet fişin tutarından ya da tedarikçinin o ayki faturasından gelir. Ayrıntısı yakıt faturası ve litre maliyeti yazısındadır.
Ortalama KDV dahil mi?
Hayır. Bütün yakıt maliyetleri KDV hariçtir.
Tutarı girilmemiş alım maliyet raporunu bozar mı?
Rakam "Geçici" etiketiyle görünür; tutar girilince kendiliğinden kesinleşir.