Katkı payı nedir? Nakliyede kârlılığı doğru okumak
Katkı payı, gelirden değişken maliyet düşülünce kalan tutardır ve sabit giderleri karşılar. Navlun Pro'da sefer, araç ve müşteri bazında nasıl okunur?
SCP Lojistik · · 3 dk okuma
Kısaca
- Katkı payı = gelir − değişken maliyet (yakıt payı, sürücü primi ve ek primler, taşeron bedeli).
- Sonuç = katkı payı − sabit pay (sürücü maaşı payı, araç bakım ve onarım payı, araç sabit gider payı).
- Katkı payı "bu iş yapılmalı mı?", sonuç "bu iş bütün giderleri karşıladı mı?" sorusunu cevaplar.
- Navlun Pro katkı payını sefer, araç ve müşteri bazında gösterir; eksik girdi "Kısmi" olarak işaretlenir.
Nakliyede kârlılık konuşulurken çoğu zaman tek bir rakama bakılır: navlun eksi giderler. Ama giderlerin bir kısmı iş yapılınca oluşur, bir kısmı iş yapılmasa da oluşur. Bu ayrımı yapmadan bir müşterinin ya da güzergâhın gerçekten kazandırıp kazandırmadığını anlamak zordur. Katkı payı bu ayrımın adıdır.
Tanım
Katkı payı = gelir − değişken maliyet
Değişken maliyet, iş yapılınca oluşan giderdir:
- Yakıt payı.
- Sürücü primi ve ek primler.
- Taşeron bedeli.
Sonuç = katkı payı − sabit pay
Sabit pay, iş yapılmasa da oluşan giderin o işe düşen payıdır:
- Sürücü maaşı payı.
- Araç bakım ve onarım payı.
- Araç sabit gider payı (amortisman, leasing, sigorta, vergi).
Bir örnek
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Gelir | 20.000 |
| Değişken maliyet | 11.000 |
| Katkı payı | 9.000 (%45,0) |
| Sabit pay | 6.500 |
| Sonuç | 2.500 |
(Değerler örnektir.) Katkı oranı = katkı payı ÷ gelir.
İki rakam, iki soru
- Katkı payı: "Bu iş yapılmalı mı?" Katkı payı artıysa iş, kendi yarattığı gideri karşılar ve sabit giderlere katkı yapar. Araç ve sürücü zaten varken bu işi reddetmek, o katkıyı kaybetmek demektir.
- Sonuç: "Bu iş bütün giderleri karşıladı mı?" Sonuç eksiyse iş, sabit giderlerin kendisine düşen payını karşılamamıştır.
Bir iş katkı payı artı, sonucu eksi olabilir. Bu, işin yapılmaması gerektiği anlamına gelmez; fiyatının gözden geçirilmesi gerektiği anlamına gelebilir. Karar sizindir; Navlun Pro rakamı kaynağıyla gösterir.
Navlun Pro'da nerede?
| Ekran | Katkı payı ne için? |
|---|---|
| Sefer detayı › Maliyet | Tek sefer |
| Sefer maliyetleri listesi | Ayın bütün seferleri |
| Araç katkı payı | Araç başına, dönem |
| Müşteri katkı payı | Müşteri ya da fatura carisi başına, dönem |
Sefer detayının ayrıntısı sefer maliyeti, panolar araç katkı payı panosu ve müşteri katkı payı yazılarındadır.
Sabit pay nasıl bulunur?
Aracın ve sürücünün aylık sabit gideri, o ayki seferlere güzergâh primi ağırlığıyla bölünür. Uzak sefer daha çok pay alır. Ayrıntısı aylık giderin seferlere paylaştırılması yazısındadır.
Eksik girdi
Fiyatı girilmemiş bir navlun, maliyeti bilinmeyen bir yakıt fişi ya da girilmemiş bir maaş varsa rakam eksiktir. Navlun Pro eksik tutarı 0 saymaz; satırı "Kısmi" ile işaretler ve nedenini yazar. "Zararda" rozeti yalnız gelirde fiyatsız kalem yokken çıkar; çünkü geliri eksik bir seferin zararda görünmesi yanıltıcı olurdu.
Grafik neden yok?
Panolar tablodur ve Excel'e aktarılır. Rakamı kendi tablonuzda süzebilir, toplayabilir ya da muhasebecinizle paylaşabilirsiniz; her satırdan sefer listesine inilir.
Sık sorulan sorular
Katkı payı ile brüt kâr aynı şey mi?
Benzer ama aynı değildir. Muhasebedeki brüt kâr, mali tablolara göre tanımlanır. Katkı payı bir yönetim hesabıdır: değişken ve sabit gider ayrımına dayanır.
Taşeron seferinde katkı payı nasıl hesaplanır?
Gelir − taşeron bedeli. Taşeron aracına yakıt verildiyse yakıt payı da değişken maliyete girer.
Rakamlar KDV dahil mi?
Hayır. Bütün maliyet ve gelir tutarları KDV hariçtir.